ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasından bir ay kadar önce instituDE içindeki uzmanlarımızla konuyla ilgili bir anket yapmıştık. Özetle şu seçenekler üzerinde durulmuştu: ABD İran’a saldırır mı yoksa ABD-İran müzakerelerinden bir sonuç çıkabilir mi? ABD’nin askeri operasyon yapacağını düşünenler için ikinci bir soru olarak rejim devrilir mi yoksa ayakta kalır mı diye tekrar sorulmuştu.
Ankete katılanların %37,5’i ABD’nin muhtemelen askeri bir harekat yapmayacağını söylemişti. Bunu ifade edenler ABD’nin bölgedeki askeri yığınağını esasen müzakerelerde karşı tarafa bir baskı unsuru oluşturmak için yaptığını değerlendiriyordu. Savaş çıkacağını düşünenlerin oranı ise %62,5 idi. Bunların %80’i savaş çıkması halinde rejimin ayakta kalacağını değerlendiriyordu. Sadece %20’si rejimin yıkılabileceğine ihtimal veriyordu. Anketin yapıldığı dönemde Trump henüz İran’a operasyon konusunda kesin kararını vermemişti.
Bu hafta içi uzmanlarımızla bir anket daha yaptık. Katılımcılara 1- İran’da rejim yıkılır mı, 2- Yakın dönemde bir ateşkes olur mu, 3- ABD kara harekatı yapar ve savaş uzar mı diye soruldu.
Hiç kimse İran rejiminin kısa vadede yıkılacağına ihtimal vermedi. Ateşkes yapılması ve ABD’nin kara harekatı yapma ihtimalleri ise birbirine yakın çıktı. Uzmanlarımızın %45’i yakın zamanda, mesela Nisan ayına kadar, ateşkes yapılmasının daha muhtemel olduğu görüşünde. Bu görüşü savunan uzmanlarımız, sonbaharda ABD’de Kongre seçimlerinin yapılacağını, seçimlerin zaten çok çekişmeli olacağını ve Cumhuriyetçilerin Kongre’de çoğunluğu kaybedebileceğini, savaş nedeniyle ABD’de yakıt fiyatlarının çok yükseldiğini ve böyle devam ederse durumun daha kötüleşebileceğini, artan hayat pahalılığının Trump’ı ateşkese itebileceğini ifade etti.
Uzmanlarımızın %55’i ise ABD’nin İran’da kara harekatı yapacağını ve bu yüzden savaşın uzayabileceğini değerlendiriyor. Bu uzmanlarımız Hürmüz Boğazı’nı açmak ve Körfez’deki bazı adaları kontrol altına almak için ABD’nin İran’da kara harekatına girişebileceğini değerlendiriyor. Nitekim ABD bölgeye binlerce askerden oluşan öncü bir işgal kuvveti sevk etti. Öte yandan, ABD’nin İran’ın tamamını işgal etmeye yönelik askeri hazırlığı henüz bulunmuyor.
Özetle, uzmanlarımız mevcut şartlarda savaşın önümüzdeki aylara uzama ihtimalini biraz daha fazla buluyorlar. Önümüzdeki günlerde sahadaki şartlar değişebilir. Parametreler değişirse sonuçlar da değişecektir. Trump yönetiminin de savaşı tırmandırmak ile (geçici) ateşkes seçenekleri arasında nihai kararı vermediğini bir kez daha hatırlatalım.
.svg.avif){kind=small}
